waar komt het nou vandaan?

22 December, 2009

we hebben allemaal vast weleens die gedachte gehad: hmmm... waar komt dit woord nou vandaan?. denk eens aan het woord: pen. waar zou het woord PEN nou vandaan komen? wie heeft besloten dat dit voorwerp een PEN moet heten, en waarom nou juist dat woord? ik heb lang niet alle antwoorden, maar er zijn enkele woorden waarvan het wel bekend is waar het vandaan komt. allereerst moeten we bij het begin beginnen. onze taal: nederlands. om te weten waar nederlands vandaan komt (gezien het niet uit de lucht kwam vallen) moeten we even een heel aantal stapjes terug maken. we beginnen helemaal bij het Proto-Indo-Europees. dit is een simpele basis taal die rond de 6000 voor christus begon in de regio van Yamma (beter bekend als Kingdom of Janjero) in het huidige ethiopie. deze taal werd groter en groter tot het rond 3000 voor christus gesproken werd door vrijwel iedereen rond de regio van de "zwarte zee". in 2000 voor christus sprak vrijwel geheel midden en oost europa deze taal. en in 300 voor christus is er bewijs dat vrijwel geheel europa (afgezien van noord europa) deze taal als hoofdtaal of als cultuurtaal sprak. in deze periode spreken we van het "indo-europees". vanuit hier onstaan er dialecten en taal-takken die later erkent worden als op zichzelf staande talen. deze talen (om nederlands te vormen) zijn respectievelijk: indo-europeaan -> germaans -> west-germaans -> frankoniaans -> west-frankoniaans -> oud-neerlands -> neerlands wat zich vandaag de dag "nederlands" noemt. nu we dus een klein beetje weten hoe de taal tot stand kwam, is het natuurlijk aan te nemen dat veel worden die vroeger ook gebruikt werden verbasteringen zijn van de originele woorden. zo kunnen we begrijpen waarom "voet" en "feet" zoveel op elkaar lijken. want tenslotten zijn engels, duits en nederlands talen die van dezelfde aftakking komen. binnen europa zijn er namelijk slecht 2 talen die taal-technisch de broer en zus zijn van het nederlands: duits en engels. een woord zoals "romantiek" vind zijn wortel echter in een cultureel verschijnsel. in de jaren van het vroege indo-europees was 1 van de grote zuster talen het romeins. een zeer sterke en grote taal die bekend was van 1 van de grootste en succesvolste beschavingen op dat moment. in het indo-europees spreek je romeins uit als "romance". de vergelijking werd hier gemaakt naar de rijkdom en levensstijl die deze mensen hadden, en de liefdevolle verhoudingen die binnen hun cultuur de orde van de dag was. net zoals dat wij vandaag eten zoals shoarma, kebab, pita etc. vaak omschrijven als "turks". romance werd later door de verbasteringen van de talen gevormd tot "romantiek" wat voor de huidige bevolking een op-zichzelf-staande betekenis heeft gekregen. worden zoals automaat, automobiel etc. vinden hun wortels echter nog veel verder terug. auto betekent in het grieks namelijk: vanzelf, en mobiel betekent in het latijn: bewegend. automobiel betekent dus: vanzelf bewegend. dit soort principe om woorden te vormen is hetzelfde voor: automaat, trottoir, victory, mobiel, positie, telefoon, televisie, kabinet, carnaval etc. dit zijn allemaal latijn/griekse woorden die door verbastering en dialecten gevormd zijn tot de woorden zoals we die vandaag kennen. het mooie is dat bijna alle franse en/of spaans/italiaanse woorden die we in onze taal hebben, afkomstig zijn van OF het romeins, OF het latijn/grieks wat weer oorsprong vind in het indo-europees waar onze taal vandaan komt. simpelere woorden zoals "tafel, stoel, raam, steen" zijn woorden waarvan de oorsprong minder makkelijk te achterhalen is. grappig is echter wel de gelijkenis met de woorden uit de zuster talen: table (engels), stool (engels), rahmen (duits), stein (duits). er zijn ook nog woorden die wel heel bizar zijn, zo werd er in de romeinse tijd geen eed afgelegd met de hand op de bijbel, maar met de hand op de testikels (ballen). daarom is het engelse woord ook: "to TESTIfy". (in het engels is testikel : testicle). woorden zoals "online/offline, msn-en, hyven, chatten etc." zijn typische woorden die ontstaan zijn door internet. door een programma te schrijven dat "MSN messenger" heet, heeft microsoft het woord "msn-en" uitgevonden. tenslotte klinkt "msn-en" een stuk beter dan "messenger-en". hyves heeft dit effect bereikt door een succesvolle profielen website op te richten met de naam "hyves", waarbij "hyven" afgeleid is van de naam van de website. onder de jeugd zijn er ook woorden die hun oorsprong kunnen vinden in "slang" woorden. een soort "straat lingo". worden zoals "vet, gaaf, cool, vet ouwe, jax, swa, bon, chill, relaxed" zijn woorden die door de jeugd uit andere talen worden gehaald, enigzins verbasterd en vervolgens gebruikt worden om hun eigen taaltje een identiteit te geven en zich te onderscheiden van het groter geheel. in neuro-psychologische opzichten is het uiterst fascinerend hoe deze kinderen hun hersenen gebruik om een eigen creatieve taal te ontwikkelen met behulp van de macht van hun groep. hierna voegen we aan alles wat hierboven staat nog een mix van grammaticale regels en richtlijnen... en voila... we hebben een taal die we vandaag de dag "nederlands" noemen. een taal is echter een levend organisem dat elke dag veranderd en zich aanpast, dus het nederlands van vandaag is niet hetzelfde dan het nederlands van 100 geleden of 100 jaar in de toekomst. voor de studiebollen, fries is een op zichzelf staande taal, maar zuid-afrikaans is een dochtertaal van nederlands. hier is nog een duidelijk overzicht van het ontwikkelen van talen en hun oorsprong: svg2raster

2 Reacties over “waar komt het nou vandaan?”

  • Diaan says:

    Erg leuke en goed uitgewerkte blog.
    Hier word ik als taalpurist nu blij om 🙂 De oorsprong van woorden was dan ook een van de redenen dat ik zo graag Nederlands wilde studeren.

    Het overzichtje onderaan hebben wij op school ook gebruikt om een goed beeld te krijgen van de afkomst van onze taal. Alleen kregen wij het wat anders uitgelegd. Het verschil zal hem vooral zitten in het feit dat wij leerden over het onstaan van de standaardtaal en het groene boekje Nederlands en dat jij het over het geheel hebt.

    En even voor de Limburgers onder ons. Limburgs is geen officiele taal, wel een streektaal, omdat ze niet aan de eisen voor een taal voldoen.

  • Vincent says:

    limburgs is dat ook pas sings 1997, waarbij als “gebaar” de limburgse taal werd opgenomen als streektaal.
    dit werd voornamelijk veroorzaakt door de sterke argumenten van de “taal unie”, die voor oproer zorgde toen er gesproken werd van afwijzing.
    ironisch genoeg werd het zeeuws afgewezen van dit recht, waarbij belgië het limburgs afwees en juist weer het zeeuws accepteerde.
    limburgs kan geen europees recht onttrekken aan zijn status, terwijl een noord-brabants dialect dit taal kundig gezien wel kan.
    fries is de uitzondering waarbij men eigenlijk alle rechten heeft toegekent aan deze taal, iets unieks voor de 28 hoofd-dialecten van de nederlandse taal, aangezien fries geen dialect is maar een taal.

Laat een reactie achter

Ga naar boven.